Thema Gezondheid

Beleid en regelgeving

Gezondheids- en milieubeleid

Op nationaal niveau wordt het gezondheids- en milieubeleid voornamelijk vastgesteld door de ministeries van IenM en VWS. Ook bepaalde beleidsterreinen van het ministerie van EL&I spelen een rol.

De nota Nationale aanpak Milieu en Gezondheid 2008-2012 beschrijft de aanpak van de volgende speerpunten van de overheid op het beleidsveld milieu en gezondheid:

  • verbetering van de kwaliteit van het binnenmilieu;
  • gezond ontwerpen en inrichten van de fysieke omgeving;
  • verbeteren van de informatievoorziening over de lokale leefomgeving aan burgers;
  • volgen van milieu en gezondheidsproblemen.

 

De nota sluit aan op het vierjaarlijkse EU-actieplan Milieu en Gezondheid en de vijfjaarlijkse ministersconferentie van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). De nota borduurt voort op acties uit het Actieprogramma Milieu en Gezondheid 2002-2006 en biedt aanknopingspunten voor lokaal beleid.

 

Met name het tweede speerpunt, gezond ontwerpen en inrichten van de fysieke omgeving, is van belang voor m.e.r.

 

De uitvoering van nationaal beleid wordt steeds meer overgedragen aan lagere overheden; de provincies en gemeenten. Hierbij zijn GGD-en verantwoordelijk voor een groot aantal gezondheidstaken.

 

Gezondheid en hoogspanningsleidingen

De stroom die door hoogspanningsleidingen loopt veroorzaakt een elektromagnetisch veld. De sterkte van dit veld is o.a. afhankelijk van de hoeveelheid stroom die wordt getransporteerd en de afstand tot de draden. Voor de maximale sterkte van een magnetisch veld zijn geen wettelijke normen. Het elektromagnetische veld dat rondom de hoogspanningsverbinding bestaat is wellicht schadelijk voor de gezondheid.

 

Beleid
Om schade door blootstelling aan bovengrondse hoogspanningsleidingen te voorkomen voert het Rijk voorzorgsbeleid uit.  Zij adviseert om zo min mogelijk nieuwe situaties te creëren waarbij kinderen zich langdurig binnen de magneetveldzone van 0,4 microtesla (µT) zijn (afhankelijk van het soort hoogspanningsverbinding een afstand van minimaal 30 tot 200 meter). 

Het gaat hierbij bijvoorbeeld om de aanleg van nieuwe hoogspanningsverbindingen in de buurt van bestaande woningen en om de bouw van woningen in de buurt van bestaande hoogspanningsverbindingen. Voor bestaande woningen in de buurt van hoogspanningsleidingen geldt geen advies. Dit schrijft het Rijk in het Advies over hoogspanningslijnen (2005) en in de Brief aan gemeenten met verduidelijking advies hoogspanningslijnen (2008).

Verder hanteert het Rijk een advieswaarde van maximaal 100 µT op maaiveld niveau ter voorkoming van korte termijn effecten. Dit is het door de Europese Unie aanbevolen niveau voor magnetische veldsterkte. 

 

Gezondheidseffecten
Leukemie
Onderzoek wijst erop dat kinderen tot en met 15 jaar die in de buurt van een bovengrondse hoogspanningsverbinding wonen meer kans hebben op leukemie. Om het risico te beperken hanteert het Rijk het bovengenoemde voorzorgsbeleid. 
Meer informatie: RIVM, dossier hoogspanningslijnen.

Alzheimer
In een Zwitsers onderzoek wordt een verband gelegd tussen hoogspanningsverbindingen en een verhoogd risico om te overlijden aan Alzheimer. Het gaat hier om mensen die langer dan 10 jaar op minder dan 50 meter afstand van een hoogspanningsverbinding woonden. Dit verband is echter niet aangetoond. De gezondheidsraad gaat in het briefadvies over Hoogspanningslijnen en de ziekte van Alzheimer (2009) in op dit onderzoek.

Fijnstof
Ook zijn er wetenschappelijke publicaties over bovengrondse hoogspanningslijnen en de gezondheidseffecten van fijnstof. Het RIVM acht dit echter niet aannemelijk.RIVM-rappport Hoogspanningslijnen en fijn stof.

Veehouderij en gezondheid

De gevolgen van intensieve veehouderijen voor de gezondheid van omwonenden staat volop in de belangstelling. Mogelijke risico's voor de gezondheid worden veroorzaakt door fijnstof, geur, endotoxinen en zoönosen (ziektes overdraagbaar van dier op mens). Naast rijksbeleid op dit gebied, kan ook provinciaal of gemeentelijk gezondheidsbeleid relevant zijn. Denk aan lokaal beleid voor leefomgevingskwaliteit en beleid dat gericht is op het reduceren van geuroverlast en van geluid.

 

Onderzoeken
Uit onderzoeken blijkt dat geen duidelijke afstand tot veehouderijen, een relatie met megastallen of dierdichtheid is te benoemen waarbij gezondheidseffecten bij mensen vaker optreden.

 

In het MER
Geef in het MER in ieder geval een beschrijving van alle hygiënemaatregelen die binnen de inrichting worden getroffen om verspreiding van ziektekiemen te voorkomen. Met een onderbouwing waarom deze maatregelen, met de beschikbare kennis, toereikend zijn om risico’s voor de volksgezondheid te voorkomen of zoveel mogelijk te beperken.
De Commissie adviseert om in zo'n vroeg mogelijk stadium in de planvorming contact op te nemen met de lokale GGD.

 

Gezondheid en verkeer

Luchtverontreiniging en geluid door verkeer hebben een negatief effect op de gezondheid. Ook onder grenswaarde kunnen gevolgen optreden. De Commissie adviseert daarom bij grotere infrastructurele projecten in het MER in te gaan op de gevolgen voor de gezondheid.

Verkeersgeluid veroorzaakt:

  • hinder en slaapverstoring
  • stress met als gevolg hoe bloeddruk en hart- en vaatziekten
  • verminderd prestatievermogen bij kinderen.

Een belangrijke bron van geluid in de woonomgeving is wegverkeer. Een te hoge geluidbelasting kan leiden tot gezondheidsproblemen. Naar schatting ondervindt 12% van de volwassenen in Nederland ernstige slaapverstoring door geluid van wegverkeer (bron: RIVM). De mate waarin iemand hinder ondervindt hangt samen met het geluidsniveau, de geluidsbron en individuele beleving.

Ook bij geluid geldt dat er grens- en streefwaarden zijn. Hinder en slaapverstoring treden ook op onder de grenswaarden.