Thema Geluid

Beleid en regelgeving

Europese richtlijn omgevingslawaai en actieplannen

De Europese Richtlijn 2002/49/EG (Richtlijn omgevingslawaai) richt zich op de evaluatie en de beheersing van omgevingslawaai. De Richtlijn regelt:

  • De inventarisatie van blootstelling aan omgevingslawaai middels geluidsbelastingkaarten.
  • Het vaststellen van actieplannen om omgevingslawaai te voorkomen en/of te beperken. De plannen moeten vooral gericht zijn op plaatsen waar hoge blootstellingniveaus schadelijke effecten kunnen hebben voor de gezondheid van de mens. Ook moeten ze een goede geluidskwaliteit handhaven.
  • Het voorlichten van het publiek over omgevingslawaai en de effecten daarvan. Daarbij hoort het publiceren van de geluidsbelastingkaarten en het houden van inspraak over de actieplannen.

Meer informatie Projectbureau Omgevingslawaai Kartering en Actieplannen (POLKA).

 

Wet geluidhinder en Wet milieubeheer

De Wet geluidhinder (Wgh) en de Wet milieubeheer (Wm) vormen het juridisch kader voor het geluidsbeleid. De Wgh bevat bepalingen om geluidshinder door onder meer industrie, weg- en spoorwegverkeer te voorkomen en te bestrijden. De wet is vooral gericht op de bescherming van burgers en hun woonomgeving. Meer informatie over geluidhinder door industrie, weg- en spoorverkeer.

 

Gefaseerde herziening geluidswetgeving (SWUNG)
Per 1 juli 2012 is de Wgh gewijzigd. Deze wijziging is onderdeel van een gefaseerde herziening. De belangrijkste wijziging per 1 juli 2012 is de invoering van geluidproductieplafonds rijksinfrastructuur (GPP’s) in de Wm. Op de bouw van geluidsgevoelige objecten langs (spoor)wegen met GPP’s blijft de de Wgh van toepassing. Ook op decentraal beheerde wegen en spoorwegen blijft de Wgh van toepassing, wel moet rekening gehouden worden met de GPP’s. Voor de beoordeling van geluidsgevoelige bestemmingen (bij wijzigingen aan het geluidproductieplafond) is er een vereenvoudigd normenstelsel.
 

Geluidproductieplafonds (GPP’s) en m.e.r.
GPP’s zijn referentiepunten langs rijks(spoor)wegen (om de 100 meter en 50 meter van de weg en op 4 meter hoogte). Op deze punten gelden maximaal toegestane geluidsimmissies. De wegbeheerders (Rijkswaterstaat en Prorail) moeten aan de grenswaarden op de referentiepunten voldoen en dat jaarlijks aantonen. De grenswaarden en de bijbehorende (bron)gegevens staan in openbare registers. Het doel van de GPP’s is om 'onbeheerste’ groei van verkeersgeluidsniveaus in de toekomst te voorkomen.
Register voor wegen
Register voor spoorwegen
 

De GPP-vaststelling- en wijzigingsprocedures zijn onderdeel van de Tracéwetbesluiten voor nieuwe (spoor)wegen. M.e.r. zal daarmee ook de onderbouwing en milieu-informatie voor dit deel van het tracébesluit moeten leveren.

De bedoeling is met de GPP-systematiek meer op bronmaatregelen in te zetten. Technische en financiële doelmatigheid van deze bronmaatregelen zijn daarbij een overheersend thema. Bij GPP-vaststelling- en wijzigingsprocedures (en het daaraan verbonden doelmatigheidscriterium) bestaat dan het risico dat stillere en milieuvriendelijker alternatieven buiten beeld raken. Vanuit m.e.r. is gewenst dat deze aan de orde komen, ook in het kader van de benodigde onderbouwing van de nieuwe GPP-waarden en het daaraan verbonden beschermingsniveau voor de omgeving.
 

Saneringsprogramma
Per 1 juli 2012 is er een saneringsprogramma voor bestaande woningen en andere gevoelige objecten die al een te hoge geluidsbelasting hadden voorafgaand aan de vastlegging van GPP’s. In dit programma stelt Rijkswaterstaat en Prorail gefaseerd saneringsplannen op om knelpunten op te lossen. Na uitvoering worden de GPP’s verlaagd in overeenstemming met het effect van de saneringsmaatregelen. De saneringsprogramma’s kunnen overlappen met plannen en projecten waarvoor de m.e.r.-procedure doorlopen wordt. Afstemming is dan noodzakelijk.

 

Regeling doelmatigheid geluidmaatregelen

De Regeling doelmatigheid geluidmaatregelen Wet geluidhinder wil de financiële en technische doelmatigheid beoordelen van geluidbeperkende maatregelen bij verkeer- en spoorweglawaai. Geluidbeperkende maatregelen zijn:

  • bronmaatregelen, bijv. stiller asfalt en snelheidsbeperking
  • overdrachtsmaatregelen, bijv. schermen en zonering
  • onttrekking van een woning aan de bestemming in geval van sanering

De Regeling is het startpunt bij het beschrijven van mitigerende maatregelen. De keuze van mitigerende maatregelen zijn onder meer afhankelijk van de ambities en leefbaarheidsdoelstellingen van de overheden en/of initiatiefnemers. Ook de gemaakte keuzes in het geluidactieplan kunnen hierbij een rol spelen. Het is belangrijk om deze maatregelen voorafgaand aan de besluitvorming in het MER in beeld te brengen.

 

Actieplannen en m.e.r.

Bij de herziening van de geluidregelgeving op 1 juli 2012 is het hoofdstuk IX Geluidsbelastingkaarten en actieplannen uit de Wgh omgezet naar het hoofdstuk 11 Geluid Wet milieubeheer. Inhoudelijk is de systematiek van actieplannen en geluidbelastingkaarten onveranderd.

De actieplannen zijn voor m.e.r. relevant, omdat hierin geluidsbeleid opgenomen is. Dit beleid heeft meestal consequenties voor andere plannen of projecten, zoals bestemmingsplannen en wegenprojecten. Voorbeelden van consequenties zijn:

  • Aanvullende mitigerende maatregelen (stiller asfalt).
  • Samenloop van plannen en projecten met saneringen van te hoge geluidsbelastingen waardoor afstemming nodig is.
  • Doelstellingen om bepaalde gebieden stiller te maken en/of stil te houden. Hierdoor kan bijvoorbeeld het alternatievenontwerp in m.e.r. beïnvloed worden.

 

Gezondheid en verkeer

Luchtverontreiniging en geluid door verkeer hebben een negatief effect op de gezondheid. Ook onder grenswaarde kunnen gevolgen optreden. De Commissie adviseert daarom bij grotere infrastructurele projecten in het MER in te gaan op de gevolgen voor de gezondheid.

Verkeersgeluid veroorzaakt:

  • hinder en slaapverstoring
  • stress met als gevolg hoe bloeddruk en hart- en vaatziekten
  • verminderd prestatievermogen bij kinderen.

Een belangrijke bron van geluid in de woonomgeving is wegverkeer. Een te hoge geluidbelasting kan leiden tot gezondheidsproblemen. Naar schatting ondervindt 12% van de volwassenen in Nederland ernstige slaapverstoring door geluid van wegverkeer (bron: RIVM). De mate waarin iemand hinder ondervindt hangt samen met het geluidsniveau, de geluidsbron en individuele beleving.

Ook bij geluid geldt dat er grens- en streefwaarden zijn. Hinder en slaapverstoring treden ook op onder de grenswaarden.